Miasto i region

Miasto na zboczu

Lozanna leży na pierwszych zboczach wzdłuż północno-wschodniego brzegu Jeziora Genewskiego, które Francuzi nazywają Lemanem. Od brzegu miasto wspina się o ponad 500 metrów do lasów Jorat, a na południu, po drugiej stronie wody, widać Alpy. Miasto zauważa, że wiosną i jesienią po drodze w górę może się zmienić pogoda. Historyczne centrum leży na trzech wzgórzach – Cité, Bourg i Saint-Laurent – połączonych trzema dużymi mostami nad dolinami, w których rzeka Flon płynie dziś niewidoczna, pod ziemią. Na zachodzie teren się wypłaszcza i tam właśnie leżą uczelnie.

Zbocze kształtuje codzienne życie. Większość podjazdu pokonuje linia m2, którą miasto nazywa pierwszym miejskim metrem w Szwajcarii; kursuje od 2008 r. i przewozi 25 milionów pasażerów rocznie. Przetrwał też dawny zwyczaj: co noc od 22:00 do 2:00 nocny strażnik, Guet, wywołuje godziny.

Miejskie biuro statystyczne naliczyło w 2025 r. 151 284 mieszkańców. Kantonalne biuro statystyczne, liczące stałą ludność, podaje 145 707 osób na koniec 2025 r.; obie liczby opierają się na różnych definicjach.

Stolica kantonu Vaud

Lozanna leży w kantonie Vaud, a konstytucja kantonu z 14 kwietnia 2003 r. stanowi w art. 4, że Lozanna jest stolicą kantonu. W kwietniu 2025 r. jeden z deputowanych do parlamentu kantonalnego złożył wniosek, by stolica co dziesięć lat przechodziła na zmianę do kolejnych okręgów, przy czym parlament i rząd zostałyby w Lozannie; 8 kwietnia 2025 r. parlament skierował wniosek do komisji (stan na 3 listopada 2026 r.).

Kanton miał na koniec 2025 r. 864 226 mieszkańców, a 1 stycznia 2026 r. – 300 gmin. Zajmuje 2821 kilometrów kwadratowych bez jezior albo 3212 z jeziorami. W 2024 r. Uniwersytet w Lozannie i EPFL miały razem 31 431 studentów.

Stolica Olimpijska

Międzynarodowy Komitet Olimpijski przeniósł siedzibę z Paryża do Lozanny w 1915 r., w środku I wojny światowej. Pierre de Coubertin szukał spokojnego i stabilnego miejsca, a Lozannę nazwał najwłaściwszym miejscem, jakie można sobie wyobrazić, na siedzibę olimpizmu. MKOl zaczynał w Casino de Montbenon; w 1922 r. miasto dało mu pomieszczenia w Villi Mon-Repos, gdzie Coubertin miał gabinet, a w 1968 r. zaprosiło go do Château de Vidy nad jeziorem.

Miasto formalnie otrzymało tytuł Stolicy Olimpijskiej w 1994 r. Muzeum Olimpijskie otwarto 23 czerwca 1993 r. na Quai d’Ouchy. Olympic House, obecną siedzibę MKOl w Vidy, zainaugurowano 23 czerwca 2019 r.; podczas budowy odsłonięto dawny port handlowy rzymskiego miasta Lousonna. W styczniu 2020 r. Lozanna gościła III Zimowe Igrzyska Olimpijskie Młodzieży, w których wystartowało około 1880 sportowców w wieku 15–18 lat z 70 krajów.

Według MKOl, który powołuje się na badanie opublikowane w 2015 r., w okolicy Lozanny biura ma 31 międzynarodowych organizacji sportowych, a w całym kantonie Vaud – 36.

EPFL i Domena ETH

EPFL to jedna z federalnych instytucji Domeny ETH. Domena składa się z dwóch federalnych politechnik, ETH Zurich i EPFL, czterech instytutów badawczych – PSI, WSL, Empa i Eawag – oraz Rady ETH jako organu kierującego strategicznie. Trasa Swiss Model w Atlasie, poniżej, prowadzi przez tę sieć z Genewy przez Lozannę i Villigen do Zurychu. Samo Swiss Plasma Center pracuje w dwóch z tych instytucji: TCV stoi w Lozannie, a testy nadprzewodników odbywają się w PSI w Villigen.

Profil naukowy

Nauka Lozanny, tak jak opisuje ją ten serwis, to nauka dwóch uczelni i szpitala uniwersyteckiego: fizyka plazmy i fuzja w Swiss Plasma Center, inżynieria, informatyka i matematyka w EPFL oraz nauki o życiu i medycyna na Uniwersytecie w Lozannie i w CHUV. Instytucje opisujemy na stronie Instytuty, a miejsca do zwiedzania – na stronie Podróże naukowe.

W Atlasie

Lozanna leży na dwóch trasach Atlasu TheScience.fm: Big Machines, między Genewą a Villigen, która łączy wielkie urządzenia badawcze – cząstki, fotony i plazmę – oraz Swiss Model, również między Genewą a Villigen w drodze do Zurychu, która prowadzi przez federalne instytucje Domeny ETH.